e-Defter GİB Onaylı Berat (GIB-XBRL)
Gelir İdaresi Başkanlığı teknik kılavuzları, Vergi Usul Kanunu ve UBL-TR standartları referans alınarak doğrulanmıştır.
Tanımı ve Kriptografik Mimarisi
e-Defter GİB Onaylı Beratı; 1 Sıra No.lu Elektronik Defter Genel Tebliği uyarınca, mükellef tarafından XBRL-GL formatında oluşturulan Yevmiye Defteri ve Defter-i Kebir dosyalarının sayısal özetlerini (hash) ve mükellef mali mühür imzasını içeren berat dosyasının, Gelir İdaresi Başkanlığı sunucularınca doğrulanarak GİB Mali Mührü ve Zaman Damgası ile ikinci kez mühürlenmiş nihai yasal onay belgesidir.
e-Defter Berat Sürecinin Teknik Aşamaları
- Defter ve Beratın Üretilmesi: Muhasebe/ERP sistemi ilgili aya ait yevmiye maddelerini XBRL standardında paketler. Yevmiye Defteri (
Y_..._K_...xml) ve Kebir dosyaları oluşturulur. - Mükellef Beratının İmzalanması: Defterlerin SHA-256 hash özetleri alınarak mükellefin Mali Mührü veya Nitelikli Elektronik Sertifikası (NES) ile imzalanır ve Mükellef Beratı üretilir.
- GİB e-Defter Portalı/Web Servis Gönderimi: Mükellef beratı GİB sistemine aktarılır; GİB şema, takvim ve imza kontrollerini tamamlar.
- GİB Onaylı Beratın Üretilmesi: GİB, mükellef beratının içerisine kendi resmi kriptografik imzasını ekleyerek onaylı beratı (
GIB-...xml) mükellefe geri iletir. - Üçlü Yasal Saklama: Defterin hukuken geçerli sayılabilmesi için; Defter Dosyası, Mükellef Beratı ve GİB Onaylı Berat dosyalarının üçünün birden bozulmadan 10 yıl boyunca saklanması zorunludur.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Veri Formatı | XBRL-GL (Extensible Business Reporting Language) |
| İmza Standardı | XAdES-BES / XAdES-T (GİB Zaman Damgalı) |
| Saklama Yükümlülüğü | 10 Yıl (TTK m. 82 & VUK m. 253) |
| İkincil Saklama | GİB Bilgi İşlem Sistemlerine Yedekleme Zorunlu |
GİB Onaylı Beratı indirilmeyen veya saklanmayan defterler, vergi incelemelerinde hiç tutulmamış sayılarak mükellef adına VUK 359 uyarınca re'sen tarhiyat ve özel usulsüzlük cezaları uygulanmasına yol açar.