GİB 1195 Şema Doğrulama (Schematron) Hatası
Gelir İdaresi Başkanlığı teknik kılavuzları, Vergi Usul Kanunu ve UBL-TR standartları referans alınarak doğrulanmıştır.
Tanımı ve Schematron Doğrulama Mimarisi
GİB 1195 Şema Doğrulama Hatası; Gelir İdaresi Başkanlığı'na (GİB) iletilen UBL-TR formatındaki bir e-Fatura, e-Arşiv Fatura veya e-İrsaliye XML dosyasının, temel XML şemasına (XSD) uygun olmasına rağmen, GİB tarafından yayımlanan Schematron (iş kuralları doğrulama) kurallarından en az birini ihlal etmesi durumunda üretilen en yaygın ve kritik merkezi ret kodudur.
Schematron, ISO/IEC 19757-3 standardına dayalı bir kural denetleyicisidir ve yalnızca XML'in biçimsel doğruluğunu değil, içerisindeki matematiksel ve mantıksal vergi kurallarını denetler.
GİB 1195 Hatasının En Yaygın 5 Teknik Nedeni
- KDV İstisnası Var Ama Kod Yok: Bir faturada KDV oranı %0 girilmişse, Schematron mutlaka satır bazında
<cac:TaxCategory>altında resmi 3 basamaklıcbc:TaxExemptionReasonCodevecbc:TaxExemptionReasonalanlarının doldurulmasını zorunlu tutar. Bu alan boşsa 1195 hatası döner. - Matematiksel Yuvarlama ve Dip Toplam Uyuşmazlığı: Satırlardaki satır tutarları (
LineExtensionAmount) toplamı ile faturanın genel matrah toplamı kuruşu kuruşuna birbirini tutmalıdır. 0.01 TL'lik yuvarlama farkları bile Schematron tarafından reddedilir. - Geçersiz Ülke ve Para Birimi Kodları: Adres alanlarındaki ülke kodları ISO 3166-1 alpha-2 (ör. TR, DE, US), para birimleri ise ISO 4217 (ör. TRY, USD, EUR) standardında olmalıdır. 'TL' veya 'TURKEY' yazılması doğrudan 1195 hatasına yol açar.
- Negatif Fatura Tutarları: UBL-TR şemasında fatura satırlarında veya dip toplamlarda eksi (-) değer kullanılamaz; indirimler mutlaka
cac:AllowanceChargeelemanı altında pozitif değerlerle tanımlanmalıdır. - Tevkifat Oran Uyuşmazlığı: Faturada tevkifat seçilmişse, uygulanan tevkifat pay/payda oranının (ör. 5/10, 7/10, 9/10) GİB'in tevkifat kod listesi ile birebir uyuşması şarttır.
| Hata Parametresi | GİB Schematron Standardı |
|---|---|
| Hata Kodu | 1195 (SCHEMATRON CHECK FAILED) |
| Doğrulama Motoru | XSLT 2.0 Tabanlı Schematron Doğrulayıcı |
| Belge Durumu | GİB Tarafından Reddedildi (Zarf Açılmadı, Hükümsüz) |
| Giderilme Yöntemi | XML İçeriğindeki Mantıksal Kuralın Düzeltilip Yeniden Gönderilmesi |
| Mükerrerlik Riski | Aynı fatura numarası ile düzeltilip tekrar gönderilebilir (Henüz GİB'e kaydedilmemiştir) |
1195 hatası alan bir fatura Gelir İdaresi veritabanına işlenmez; dolayısıyla karşı tarafa iletilmemiş sayılır. Muhasebe yazılımınızın GİB Schematron yerel test kütüphanelerini entegre ederek faturaları göndermeden önce istemci tarafında denetlemesi bu hataları sıfıra indirir.