İhracat e-Faturası Gümrük Çıkış Beyannamesi (GÇB)

Tanımı ve Süreç Mimarisi

İhracat e-Faturası Gümrük Çıkış Beyannamesi (GÇB) entegrasyonu, Türkiye'den yurt dışına yapılan mal ihracatı işlemlerinde, 3065 sayılı KDV Kanunu'nun 11/1-a maddesi uyarınca KDV istisnasından faydalanabilmek için düzenlenen e-faturanın Ticaret Bakanlığı Tek Pencere Sistemi (TPS) ve Bilge sistemiyle elektronik olarak eşleştirilmesini sağlayan resmi prosedürdür.

Mal ihracatı yapan e-Fatura mükellefleri, faturalarını yurt dışındaki alıcı adına değil, sistem üzerinden Gümrük ve Ticaret Bakanlığı (GTB) sanal alıcı adresine UBL-TR formatında göndermek zorundadır.

Sistemik İşleyiş Adımları

Faturanın Tanzimi: İhracatçı, e-Fatura portalında veya ERP sisteminde alıcı olarak yabancı firmanın unvan ve adresini yazar; ancak alıcı VKN alanına Bakanlığın tanımlı kurumsal VKN'sini (1460415308) girer. Fatura tipi ISTISNA, istisna kodu 301 (Mal İhracatı) seçilir.
GTB Sistemine İntikal: GİB üzerinden geçen ihracat faturası Ticaret Bakanlığı Bilge sistemine ulaşır ve faturaya 23 haneli Referans Numarası (ID) tahsis edilir.
Gümrük Müşaviri Eşleştirmesi: Gümrük müşaviri, hazırladığı GÇB'nin 44 no.lu hanesine (Belge Referans Alanı) e-faturanın 23 haneli referans numarasını işler.
GÇB Tescili ve Fiili İhracat (Kapanma / İntaç): Mal gümrükten fiilen yurt dışı edildiğinde GÇB kapanır. Bakanlık sistemi GİB'e otomatik elektronik Kabul Yanıtı (GÇB kapanış tarihi ve tescil no) iletir.

UBL-TR 2.1 İhracat Faturası Zorunlu Alanları

Zorunlu Alan	UBL-TR XML Karşılığı	Açıklama / Kurallar
GTİP No (12 Hane)	`cac:Item/cac:CommodityClassification`	Gümrük Tarife İstatistik Pozisyon No zorunludur
Teslim Şekli	`cac:Delivery/cac:DeliveryTerms/cbc:ID`	Incoterms 2020 kodları (FOB, CIF, EXW, DAP vb.)
Taşıma Şekli	`cac:Shipment/cbc:TransportHandlingUnit`	Denizyolu (1), Demiryolu (2), Karayolu (3), Havayolu (4)
Kap/Koli Adedi ve Marka	`cac:Package/cbc:Quantity`	Ambalaj adedi, cinsi ve ağırlık bilgisi

İptal ve Düzeltme Kuralları

GÇB Kapanmadan Önce: Eğer tescil aşamasında fatura tutarı veya miktarda hata fark edilirse, gümrük müşaviri faturayı GÇB'den düşer. Ticaret Bakanlığı sisteme Ret Yanıtı döner ve ihracatçı faturayı iptal ederek yenisini kesebilir.
GÇB Kapandıktan (İntaçtan) Sonra: GÇB kapandıktan sonra e-faturanın sistem üzerinden teknik olarak iptali imkansızdır. Düzeltme gerekiyorsa gümrük idaresine başvurularak GÇB düzeltme cezası ödenir ve muhasebe kayıtlarında kur farkı/fiyat farkı dekontlarıyla intibak sağlanır.
KDV İadesi Bildirimi: İhracatın gerçekleştiği vergilendirme dönemi fatura tarihi değil, GÇB'nin fiili kapanış (intaç) tarihidir. KDV-1 beyannamesinde 301 kodu ile bu dönemde beyan edilir.